Header image  
  ana sayfa:: yazı-yayın ::
   
 
31. TRABZON GELENEKSEL PLASTİK SANATLAR SERGİSİ

 
  • Eser  seçiminde temel  ilkelerin  belirlenmesinde  çelişkiler  yaşandığı sezilmektedir. Özellikle resme yeni  başlayanların özendirilmesi  adına  verilen tavizler resmin temel  sorunları  üzerinde yaratıcı  düşünce  geliştiremeyen, kolaycı, taklitçi resim  anlayışını destekleyen  bir durum  yaratmıştır.  Yılda  iki resim  yapan  ile  sürekli  resim yapan  ve  yaşayanı eşdeğer  konuma  getirdiğinizde resim  sürecinin hafife  alınması durumu ortaya  çıkabilir. Bu  hafife alma  cesareti emek  verilerek edinilmiş  kazanımların  bir anda elimizden çıkmasını sağlayabilir. Bu nedene bazı  öğrencilerin  ödev çalışmalarının ve hobi amaçlı yapılmış kopya resimlerin sergide  yer almaları endişe  ile karşılanmalıdır.
  • 31 yıl önce yerli Bristol karton  üzerine tipo  baskı  davetiye ile  açılan  sergi son sergide şık  bir  davetiye ve  katalogla izleyici  karşısına  çıkmıştır. Her basılı evrak tarihe  bırakılan bir  belgedir. Bu  belgeler kendini  yaratanların kültürel birikimlerini yansıtırlar. Katalog ve davetiyenin  hazırlanmasında kurumlaşma  adına yılarca düzeltilemeyen  eksiklikler görülmektedir. Katılımcıların isim  sırası, katalogda yer alış sıraları incelendiğinde hangi  sistemin uygulandığı anlaşılamamaktadır. Biyografi yazımında dil ve  biçim açısından standart oluşturulmadığı ve gerçekçi olunmadığı dikkat  çeken  bir  durumdur.
  • Trabzon’da  resim sanatına yoğun ilgi  olmasına  karşın resmin teknik yapısı ve resmin yaratıcı  süreçlerine  ilişkin   etkinlikler düzenlenmemesi dikkat çekicidir. Nerede ise  Trabzon’da  herkes  ressam ama hiç kimse resim sürecini merak  etmiyor  gibi bir durum oluşmuştur. Açılan sergiler eleştiri, panel, sergi sohbetleri, açık  oturum, konferans  gibi  etkinliklerle  desteklenmediği için kendini besleme işlevini yerine  getirememiştir. Her sergi önce görsel bir  seyirdir. Ancak  görsel etkinin estetik  görsel sürece  katkı  yapması sergiyi anlamlı  kılar. Bu  yönüyle “Geleneksel Plastik Sanatlar Sergisi” seyirlik  olarak  kalmakta nitel  değişim  için itici etki oluşturamamaktadır. 

      ÖNERİLER

  • Çok sayıda  katılımcının  olduğu sergide organizasyon  önemlidir. Başarılı ve           etkili bir organizasyon için işbölümü  gereklidir. Serginin  teknik ayrıntıları iyice  planlanarak  işbölümü  yapılmalıdır.
  • Standart başvuru formu geliştirip biyografik bilgilerin yazılmasında abartı ve gerçek dışılık önlenebilir. Birinde kişisel sergi yazılmazken diğerinde ayrıntılı karma sergilerin yazılması  doğru değildir.
  • Serginin biçimine doğru  karar verilmelidir. Sergi profesyonel, amatör ve öğrenci olmak üzere  üç farklı kategoride düzenlenebilir. Başvuru formunda da bu  belirtilerek katılımcının kendine  uygun kategoriyi seçmesi istenebilir.
  • Sergi için sponsor  kuruluşlar bulunarak yarışmalı  bir sergiye dönüştürülebilir.
  • Sadece  bu sergi için seçici kurul üyelerinin sayıları  artırılabilir.
  • Serginin biçimine göre değerlendirme ilkeleri belirlenmeli ve tavizsiz uygulanmalıdır.
  • Sergi davetiyesi ve katalog tasarımında bir standart  geliştirilmeli ve  ona  uyulmalıdır. İsim sıralamasında üç farklı çözüm uygulanmaktadır.

              a. Ad veya  soyadı alfabetik sırası    b. Doğum tarihi sırası      c. Kariyer, unvan
8. Basın ile  iletişim güçlendirilmelidir. Basın yönlendirilerek gündem yaratılmalıdır.
9. Açılış ve kokteyl daha  özenli planlanmalıdır. Sanat eğitimi açısından   bakıldığında
bu tip sergiler bir  okuldur. Resimlerin dizilişinden  davetiye katalog tasarımına,
basınla ilişkilerden açılış ve  kokteyle varıncaya kadar her aşaması özenle  düzenlen-
miş bir serginin olumlu etkileri tartışılamaz.

                    SONUÇ

Trabzon’da çok ilgi  gören resim sanatının kendi  iç dinamikleri  doğru  yönde  harekete  geçirildiğinde resim sanatının gelişimine  yönelik önemli  atılımlar yapılabilir. Ancak  bunun yapılabilmesi için bu camianın birbirine  değer  veren, birbirini  anlayan  üyeleri bir  araya  gelerek bu alana  ilişkin sorunları doğru tartışmalı ,  çözüm için akılcı  pozitif öneriler sunmalıdır.
Bu günün bu alanda  önemli ismi olmak yarınların sorumluluğunu da  omuzlarımıza  yüklemektedir. Bu gün bize verilen takdir  taltifler yarına  ilişkin görev ve sorumluklarımızı hafifletiyorsa yarınki hedeflerimize ulaşmamız zorlaşır. Gerçek sanatçılar ve  aydınlar bu günü yaşayanlar değil, yarını düşleyenler ve  kurgulayanlardır. 

                                                                                         *   KTÜ   FATİH EĞİTİM FAKÜLTESİ
GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ

 

Ögr.Gör. Kadir SİSGİNOĞLU*

          Trabzon  dört bin yıllık tarihsel ve kültürel birikimi ile günümüz Türk kültür ve  sanat hayatının önemli  dinamiklerinden   biridir. Trabzon’da  farklı uygarlıkların  birikimleri,  eşsiz  doğal güzellikleri, çok  önemli tarihi eserleri sanatçıya  yaratıcı etki oluşturacak çok  önemli veriler  sunar. Bu  bölgede doğa  olağanüstü  görsel  şölen yaratır. O kadar çok “pitoresk” görüntülerle karşılaşırsınız ki görsel  belleğiniz onları hemen   resimleştirir. Kentin Osmanlı  öncesi somut  görsel anlatım zenginliği  görsel belleği zengin bir kitle yaratılmasında önemli etkiler  oluşturmuştur. Trabzon’un her  köşesinde  resmi  yapılacak  çok  obje, peyzaj  ve  yapılarla  karşılaşabilirsiniz. Doğanın fiziksel ritmi  insan yaşamının ritminin belirleyicisi de  olur. Karadeniz’de  ritimler hızlı   kıvrak, renkler çoğu kez  canlı ve   parlaktır. Trabzon da  her şey insanı ressam  olmaya, ressamca  düşünmeye kışkırtır.

          Bu nedenle  Türk  resim  sanatına  yön veren sanatçılar  incelendiğinde bölge  kökenli çok  sayıda  sanatçıya  rastlanılabilir. Bundan  sonraki  yıllarda da bölgede  doğan, büyüyen, yetişen bir çok  sanatçıyı resim sanatı içinde ürünlerini verirken  görmeye  devam edeceğiz.
Bu yargımızın ve  yazımızın nedeni olan 31. Geleneksel Plastik Sanatlar Sergisi bu ilişki içinde  ele alınacaktır. Bu sergi Türkiye’nin  ve Trabzon’un dikkatle  izlemesi gereken sanat olaylarından birisidir. Bunun önemli nedenlerinden  birisi ülkemizin  hiçbir  ilinde 31 yıldır  aralıksız süregelen , giderek  artan  bir  katılımla gelenekselleşmiş bir  resim sanatı  etkinliğinin olmayışıdır. Resim sanatının toplumsal anlamda düşük  yoğunlukta  izlendiği ve ilgilenildiği bilinen bir durumdur. Son sergide 104 katılımcının olması burada  resim   sanatının çok  önemsendiğini, bu  alana ilişkin ortalamanın  üzerinde  bir ilgi  yoğunluğunun varlığını kanıtlar. Resim sanatı alanında ulusal düzeyde  kurumlaşmış  çok az sayıda etkinlik vardır. Bunlardan Devlet Resim Heykel Sergisi ile DYO sergileri Trabzon sergilerinden sayı olarak fazladır. Diğerleri ise ( Tekel resim yarışması, Adana Çimento Sanayi resim yarışması, Türkiye  Jokey Kulübü resim yarışması, Deniz  Kuvvetleri Komutanlığı resim yarışması, TÜYAP ve ANKART gibi) sayı  olarak daha  azdır. Trabzon’da resim sanatı  bu sergi ile canlı dinamik bir  yapıya kavuşmuştur. Bunun  gerçekleştirilmesinde  başlangıcından beri emeği  geçen  herkese  teşekkür  edilmeli  vefa  borcu  ödenmelidir. Bundan sonraki yıllarda Trabzon için önemli  olan  bu etkinliğin  niteliğinin  artırılarak ulusal  düzeyde önemli  bir  sanat  etkinliğine  dönüştürülmesi hedef  olarak  düşünülmelidir. Trabzon’da Güzel Sanatlar Fakültesinin de kurulmuş olması bu hedefin zorlanmasını  gerektiren  bir  durumdur.

        Bu hedef  gerçekleştirilmesi  zor  bir  hedef  değildir. Öncelikle  yapılması  gereken özeleştiridir. Serginin düzenlenme  biçimi, seçici  kurulun  belirlenmesi, katılan eserlerin  değerlendirilmesi, davetiye   ve  katalog  basımı, basınla  ilişkiler, açılış  ve  kokteyl konusunda yapılanlar gözden geçirilmelidir. Neyin  ne kadar  yapılabildiği ne  kadarının yapılamadığının belirlenmesi bundan  sonrakilerin kalitesini de  belirleyecektir.

          Bir sanat  etkinliği kurumlaşmadığı  sürece  önemsenmez. Sanat etkinliğinde  kurumlaşma düzenli  nitelik artışı ve  kusursuz  organizasyon ile gerçekleşebilir. Bu açıdan bakıldığında kurumlaşma süreci adına 31. Geleneksel Plastik Sanatlar Sergisinin önemli eksiklerinin olduğunu söyleyebiliriz. Bunlar;

  • Katılımcı sayısının giderek artması sergiye  yeni bir  görüntü verilmesini zorunlu  kılmaktadır. Şu andaki görüntü her isteyenin  katılabildiği bir  fuar, sanat panayırı    şeklindedir. Katılımcının artmasına karşın son dönemlerde “yaratıcı düşünce ve teknik” açısından “kendini  tekrar eden sergi “görüntüsü  oluşturmuştur. Alt düzeyde işlerin artması daha  eski ve  çok üreten sanatçıların sergiye  çekimser bakmalarına neden  olmaktadır. Birkaç sergi sonra deneyimli isimlerin sergide yer almayacakları izlenimi oluşmaya başlamıştır. Bu durum serginin geleceği açısından önemli bir  tehlikedir.
  • Seçici kurul Devlet Güzel Sanatlar Galerisinin seçici kuruludur. Üç kişiden  oluşan  bu kurul galerinin  rutin sergileri için yeterlidir. Ancak geniş katılımlı bir sergi için daha  çok sayıda üyeden  oluşan seçici  kurulun sergi bütünlüğünü koruyan değerlendirme ilkelerini tartışarak belirlemeleri gerekir.